Srpsko narodno vijeće, Serb national council

Josif Rajačić Josif Rajačić
znameniti Srbi u Hrvatskoj

Josif Rajačić – patrijarh

Obitelj Josifa Rajačiča doselila se na područje sjeverozapadne Like krajem 17. stoljeća, kada je knez Rajak doveo mnoštvo ljudi iz Banjaluke na područje između Brinja, Otočca i Senja. Nakon završene prve i druge godine filozofije kod pijarista u mađarskom Segedinu, Rajačić je otišao u Beč gdje je studirao latinski jezik, umjetnosti i višu nauku. Kada su se Francuzi u ratu s Austrijom 1809. približili Beču, Rajačić je stupio u đački bataljon. Na poziv gornjokarlovačkog vladike Mojsija Miokovića, uskoro se zamonašio, te je postao arhimandrit manastira Gomirje. 1829. posvećen je za episkopa Dalmatinske eparhije. Čim je pristigao u Šibenik, osnovao je klerikalnu školu, a uskoro je sličnu školu osnovao i u Dubrovniku.

Odlukom Dvorske kancelarije 1833. postao je episkop vršački, a nakon smrti Stefana Stankovića 1842. austrijski car imenovao ga je karlovačkim mitropolitom. Rajačić se u to vrijeme istaknuo u Gornjem domu Požunske dijete svojim značajnim govorom. U njemu je istaknuo kako je srpski narod, usprkos svim privilegijama koje je dobio od Leopolda I, Josipa I, Karla VI i Marije Terezije ostao u podređenom položaju.

Povodom revolucionarnih gibanja 1848. godine, Rajačić je u maju te godine u Srijemskim Karlovcima sazvao narodni sabor, tzv. Majsku skupštinu čiji su učesnici izabrali Rajačića za patrijarha, a Stevana Šupljikca iz Ogulinske regimente za vojvodu. Na Majskoj skupštini doneseni su sljedeći zaključci:

  1. Srpski narod je 'politično slobodan i nezavisan pod Domom austrijskim i obštom Krunom ugarskom'
  2. Proglašava se Srbska Vojvodina u koju ulaze 'Srem s Granicom, Baranja, Bačka s Bečejskim distriktom i Šajkaškim batalionom i Banat s Granicom i Distriktom Kikindskim'
  3. Srpska Vojvodina stupa u 'politični savez... na temelju slobode i savršene jednakosti' s Trojednom Kraljevinom Hrvatskom, Slavonijom i Dalmacijom
  4. Stvara se stalni Narodni odbor kao izvršni organ Narodnog sabora (Skupštine) i imenuju se njegovi članovi
  5. Priznaje se 'vlaška narodna samostalnost'
  6. Određuje se odbor koji će zaključke Skupštine iznijeti pred vladara i Hrvatski sabor
  7. Odlučuje se da se posebna delegacija uputi na Slavenski kongres u Prag

Iako je velika većina Srba u prvom zanosu prihvatila zaključke Majske skupštine, ipak je bilo i onih koji su ih smatrali opasnima. U Zagrebu je demokratska struja među Hrvatima, prvenstveno narodnjačka inteligencija i omladina, iskreno pozdravila savez s vojvođanskim Srbima i prihvatila odluke Majske skupštine, dok su konzervativni zazirali od tog saveza.

Zahtjeve s Majske skupštine nisu priznali car Ferdinand i mađarska vlada. Austrijski se car Srbima odužio tek kasnije za učešće u ratu protiv Mađara tako što je 1849. osnovao Srpsko Vojvodstvo i Tamiški Banat koje je obuhvaćalo područje jednog dijela Bačke i Banata i dva srijemska sreza – iločki i rumski.

U doba kontrarevolucije, u vrijeme tzv. Bachovog apsolutizma (1849. – 1860.), Rajačić je čvrsto stajao uz austrijsku vlast. Teško se nosio s ukidanjem Srpskog Vojvodstva 1860. pa je tim povodom uputio svoj protest caru. Car je svojeručnim pismom dozvolio održavanje Narodno-crkvenog sabora koji je otvoren 2. travnja 1861. (tzv. Blagoveštenski sabor). Zadatak toga sabora je bio da, poslije ukidanja Srpskog Vojvodstva i Tamiškog Banata, izloži uvjete pod kojima pristaje na prisajedinjenje ove pokrajine Kraljevini Ugarskoj. Iste godine, 1. decembra 1861., umro je patrijarh Rajačić. Sahranjen je u Sabornoj karlovačkoj crkvi.

znameniti Srbi u Hrvatskoj
Kata Pejnović

kata pejnović

narodna heroina

Nikola Tesla

nikola tesla

izumitelj svjetskog glasa

Sofija Marinković

sofija marinković

narodna heroina

Paulina Matijević

paulina matijević

dobrotvorka

Branislav Ćelap

branislav ćelap

knjižar

Josif Runjanin

josif runjanin

skladatelj

Jovan Mirić

jovan mirić

politolog